Przejdź do treści
  1. Start
  2. Miejsca i dzielnice
  3. Oude Kerk w Amsterdamie

Oude Kerk w Amsterdamie: historia, wieża i koncerty

Redakcja Poznaj Amsterdam, , 6 min czytania

Fot. Diliff, CC BY 2.5

Oude Kerk w Amsterdamie to najstarsza konstrukcja w mieście, a jej mury pamiętają czasy przed reformacją. W centrum stoi też Westerkerk w Amsterdamie, kościół z wieżą, z której roztacza się widok na miasto. Ten tekst pokazuje historię obu świątyń, ich różnice, to, co zobaczyć na wieży i w środku, oraz jak zaplanować wizytę.

Czym jest Oude Kerk w Amsterdamie?

Oude Kerk, czyli Stary Kościół, to kościół kalwiński i najstarsza parafialna świątynia Amsterdamu. Stoi przy placu Oudekerksplein 23 w dzielnicy De Wallen, w tym samym rejonie co dzielnica Czerwonych Latarni. Patronem kościoła był święty Mikołaj. W niderlandzkim zapisie spotkasz też nazwę De Oude Kerk.

Przez wieki budynek był rzymskokatolicki. Po reformacji w 1578 roku przeszedł w ręce kalwinów i pozostał protestancki. Kościół nadal pełni funkcję parafii, więc część wizyt wiąże się z nabożeństwami, podczas których obowiązują zasady dla zwiedzających.

Od 2012 roku odbywają się tu wystawy sztuki współczesnej, więc wnętrze łączy zabytek z nowoczesnymi instalacjami. Zwiedzanie warto połączyć z innymi miejscami w mieście, a ich przegląd znajdziesz w atrakcjach Amsterdamu.

Przed zwiedzaniem zabytków w Amsterdamie dobrym pomysłem jest wcześniej kupić bilet do Oude Kerk. (link partnerski)

Jak wyglądała historia Oude Kerk?

Około 1213 roku stała tu drewniana kaplica. Później zastąpił ją kamienny kościół, konsekrowany w 1306 roku przez biskupa Utrechtu. Kolejne przebudowy wykonywało piętnaście pokoleń mieszkańców miasta.

Już po pół wieku wydłużono boczne nawy, a na przełomie XV wieku dodano transepty, nadając budowli kształt krzyża. Prace zakończono w 1460 roku. Wielkie pożary z lat 1421 i 1452 prawdopodobnie je opóźniły.

W 1566 roku podczas Beeldenstorm tłum zniszczył większość wyposażenia i dzieł sztuki, w tym ołtarz z obrazami Jana van Scorela i Maartena van Heemskercka. Ocalały tylko malowidła na suficie, bo były poza zasięgiem. W 1681 roku chór zamknięto dębowym ekranem z napisem nawiązującym do reformacji z 1578 roku.

Wcześniej kościół służył też jako miejsce spotkań, handlu i schronienia dla ubogich. Kalwini tego nie tolerowali, więc bezdomnych wyprowadzano z wnętrza. W tym samym czasie kościół pełnił funkcję urzędu stanu cywilnego i archiwum miasta, a najcenniejsze dokumenty przechowywano w żelaznej skrzyni.

Dlaczego podłoga Oude Kerk składa się z nagrobków?

Kościół stoi na dawnym cmentarzu, więc podłogę niemal w całości pokrywają płyty nagrobne. Mieszkańców chowano tu do 1865 roku. Płyt jest około 2500, a pod nimi spoczywa około 60000 mieszkańców Amsterdamu.

Wśród pochowanych są między innymi Jacob van Heemskerck, bohater marynarki, Jan Pieterszoon Sweelinck, kompozytor i organista, oraz Pieter Lastman, malarz. Pochowany jest tu też Frans Banninck Cocq, burmistrz Amsterdamu i główna postać obrazu Rembrandta pt. Nocna straż. Spoczywają tu również kupcy, poeci i dramatopisarze, na przykład Catharina Questiers i Adriaen Block, podróżnik i handlowiec.

Rembrandt bywał w tym kościele często, a jego dzieci zostały tu ochrzczone. Jego żona Saskia van Uylenburgh została pochowana tu w 1642 roku. Każdego roku wczesną wiosną, w okolicach 9 marca, poranne słońce na krótko oświetla jej grób. Wtedy odbywa się tu poranne śniadanie wiosenne.

Jakie zabytki i dzieła sztuki są w środku Oude Kerk?

Najciekawszym elementem wnętrza jest sklepienie z dębowych desek. Deski pochodzą z 1390 roku, są średniowieczne i znane z dobrej akustyki. W kościele stoi też 12 miserykordii, czyli podpórek pod składanymi siedziskami stalli chóru.

Kościół ma cztery organy. Trzeci zbudował w 1724 roku Christian Vater, a instrument jest uważany za barokowy. Organy odnowiono w latach 2014 do 2019. Czwarte organy wykonała w 2010 roku firma Organi Puccini z Pizy. W pobliżu stoi popiersie Sweelincka, który przez całe życie grał w tej świątyni.

Stały wątek wnętrza to ekspozycja o historii kościoła i miasta. Oude Kerk zlecała też prace artystom, na przykład Nicolasowi Jaarowi, Christianowi Boltanskiemu i Janet Cardiff, którzy tworzyli tu instalacje dopasowane do przestrzeni.

Czym jest Westerkerk w Amsterdamie?

Westerkerk w Amsterdamie to kościół kalwiński w centralnej części miasta. Leży w zachodniej części Grachtengordel, przy dzielnicy Jordaan, między kanałami Prinsengracht i Keizersgracht. Adres to Prinsengracht 281.

Kanał wodny, rząd kamienic oraz widoczna w tle wysoka wieża kościoła Westerkerk.
Wieża kościoła Westerkerk widoczna zza kamienic przy kanale Keizersgracht Fot. Michielverbeek, CC BY 4.0

Budowę prowadzono w latach 1620 do 1631 w stylu renesansu niderlandzkiego, według projektu Hendricka de Keysera. Dzieła dokończył jego syn Pieter de Keyser. Kościół otwarto 8 czerwca 1631 roku. Ma 58 metrów długości i 29 metrów szerokości, a jego plan tworzy dwa greckie krzyże połączone ze sobą.

Westerkerk był jednym z pierwszych kościołów protestanckich zbudowanych od podstaw. Do dziś pozostaje największym kościołem w Niderlandach zbudowanym dla protestantów i nadal służy Kościołowi Protestanckiemu w Niderlandach. Wnętrze i wieża są częścią wizyty w tej części miasta.

Oude Kerk i Westerkerk: najważniejsze różnice

Oba kościoły są kalwińskie, ale powstały w różnych epokach i w innych częściach centrum. Poniższa tabela pokazuje podstawowe dane.

Cecha Oude Kerk Westerkerk
Początek budowy około 1213 1620
Zakończenie budowy lub konsekracja 1306 1631
Dzielnica De Wallen Grachtengordel, przy Jordaan
Adres Oudekerksplein 23 Prinsengracht 281
Wyznanie kalwińskie kalwińskie

Oude Kerk to średniowieczna budowla z przebudowami na przestrzeni wieków. Westerkerk to barokowo-renesansowa konstrukcja z jednym wyraźnym projektem architekta. Różnica widoczna jest też w otoczeniu: Oude Kerk stoi w gęstej tkance starego miasta, a Westerkerk przy kanale.

Co zobaczyć na wieży Westerkerk?

Wieża nazywa się Westertoren i ma 87 metrów wysokości. Hendrick de Keyser zaprojektował ośmioboczny szczyt, którego nigdy nie zbudowano. Na szczycie stoi Cesarska Korona Austrii Maksymiliana I. W 2006 roku odmalowano ją na pierwotny niebieski kolor.

W wieży znajduje się carillon z 51 dzwonami. Czternaście największych odlał François Hemony w 1658 roku. W 1959 roku odlano nowe dzwony, a w 1991 roku dodano trzy kolejne. Dzwon godzinowy z 1636 roku odlał Assuerus Koster. Waży 7509 kilogramów, a na nim napis VERBUM DOMINI MANET IN ETERNUM.

Carillon gra o każdej porze doby, co wprowadzono na prośbę mieszkańców Jordaan. Co kwadrans rozlega się krótka melodia, a dzwony wybijają pełne godziny i połówki.

Bilety na wieżę Westerkerk, czyli Westerkerk tower tickets, i zasady wejścia zmieniają się, dlatego sprawdź je przed wyjściem na oficjalnej stronie kościoła Westerkerk.

Kiedy odbywają się koncerty i nabożeństwa w obu kościołach?

W Westerkerk działają organy Duyschota. Zamówiono je w 1681 roku, a ukończono w 1686. W 1727 roku Christiaan Vater dobudował trzeci manual. W latach 1989 do 1992 instrument odtworzono w mechanicznej konstrukcji z epoki baroku.

Koncerty w porze lunchu odbywają się bezpłatnie, a na wyjściu prosi się o dobrowolną ofiarę. W sierpniu gra cykl "Geen dag zonder Bach", czyli "Nie ma dnia bez Bacha". W niedziele w nabożeństwach często wykonuje się muzykę Bacha. Aktualne terminy znajdziesz w rozkładzie koncertów na oficjalnej stronie kościoła Westerkerk.

W Oude Kerk odbywają się nabożeństwa w niedziele oraz nieszpory. Aktualne godziny nabożeństw i nieszporów znajdziesz na oficjalnej stronie kościoła Oude Kerk, warto je sprawdzić przed wizytą. Podczas nabożeństwa zwiedzanie bywa ograniczone, więc to dobry moment, by przyjść na muzykę, a nie na oglądanie.

Od czego zacząć planowanie wizyty w obu kościołach?

Zacznij od stałych terminów: koncertów, nabożeństw i biletów na wieżę. Ich godziny mogą się zmieniać, więc ułóż dzień wokół nich, a nie odwrotnie. Dopiero potem dopasuj resztę zwiedzania.

Oude Kerk leży w dzielnicy De Wallen, a Westerkerk przy dzielnicy Jordaan. Zwiedzanie dobrze jest zaplanować tak, by przejść z jednego miejsca do drugiego spacerem po kanałach. Pamiętaj, że w centrum jest dużo ludzi, więc rano bywa spokojniej.

Jeśli planujesz też wizytę w Domu Anny Frank, zarezerwuj ją z wyprzedzeniem i sprawdź aktualne zasady rezerwacji, bo w tym samym rejonie miasta tłumy bywają duże. Po zwiedzaniu można zajrzeć do coffee shopów w Amsterdamie, ale ich zasady warto sprawdzić osobno, zanim tam pójdziesz.

Najkrótsze odpowiedzi

Czy Oude Kerk jest najstarszym budynkiem w Amsterdamie?

Tak, to najstarsza konstrukcja w mieście. Kościół powstał na miejscu drewnianej kaplicy z około 1213 roku.

Jaka jest wysokość wieży Westerkerk?

Wieża Westertoren ma 87 metrów wysokości. Stoi przy kanale Prinsengracht.

Czy Rembrandt miał związek z Oude Kerk?

Tak. Bywał w kościele często, a jego dzieci zostały tu ochrzczone. Jego żona Saskia jest pochowana w tym kościele.

Czy Westerkerk nadal działa jako kościół?

Tak, nadal służy Kościołowi Protestanckiemu w Niderlandach. Odbywają się w nim nabożeństwa i koncerty.

Ile dzwonów ma carillon w wieży Westerkerk?

W carillonie jest 51 dzwonów. Czternaście największych odlał François Hemony w 1658 roku.

Czy koncerty w Westerkerk są płatne?

Koncerty w porze lunchu są bezpłatne, a na wyjściu zbiera się dobrowolną ofiarę. Terminy sprawdź na oficjalnej stronie kościoła.

Udostępnij: E-mail Facebook

Oude Kerk: bilet wstępu link partnerski